”Fetret devri” sonrasi olaylari

yorum yok
403 okuma
19 Aralık, 2017

”Fetret devri” sonrasi olaylari

580 yil evvel 4 Mayis 1421 Pazar günü çelebi Sultan Mehmed Edirne’de vefat etmisti. Yildirim Bâyezid Hân’in oglu olan ve 1385 yilinda Bursa’da Devlet Hatun’dan dogan bu Osmanoglu’nun annesi Devlet Hatun, Germiyanoglu Süleyman Sah’in kizidir.

***

* Fetret Devri-Fasila-i Saltanat: Tarihimize ”Murad-i evvel/Murad Hudâvendigâr/Melikü’l-mesâyîkh Gaazi Murad” ünvanlariyla geçen Birinci Murad’in Kosova Savasi’nda (1389) sehadetini müteâkib tahta çikip savaslarda gösterdgi secaat ve sür4at dolayisiyla ”Yildirim” ünvanini piyasa Birinci Bâyezid (1389–1402) kazandigi nice zaferden sonra 1402 yilindaki Ankara muharebesinde çeşitli ihanetle Timur’a maglûb olup esir edilmis ve Yildirim Bâyezid Hân’in bu maglubiyetiyle Osmanli tarihinde ”Fetret Devri” (1402–1413) baslamistir.

***

* çelebiler/Sehzâdeler Kavgasi: Pâdisahlarin erkek çocuklari önceleri ”çelebi” diye anilirlarken sonra bunlara ”Sehzâde/Sâhzâde” denilmistir. Yildirim Bâyezid’in ogullari arasindaki saltanat mücadelesi bu bakimdan ”çelebiler Kavgasi”dir.

Yildirim’in alti oglundan Kasim çelebi küçük yasta oldugundan Ankara Savasi’na götürülmeyip Bursa’da birakilmis, digerleri: Süleyman, Mustafa, m.�sâ, ısâ ve Mehmed babalari yaninda bulunup harbe katilmislarsa da, Yildirim’in maglubiyetini müteâkib bassiz kalan devlette ilk saltanat mücadelesi Süleyman, ısa ve Mehmed çelebiler arasinda baslamis, daha sonra bu mücadeleye mt.�sâ çelebi de katilmis, Mustafa çelebi ise, çelebi Sultan Mehmed’in devlete hâkim olmasindan sonra meydana çikarak ”düzmece Mustafa” olayi ile Sultan ıkinci Murad devrinde de gaaile olmustur!.. Bu Mustafa çelebi’nin Ankara Savasi’nda kayboldugu rivayet edilirse de, güçlü bir ihtimalle Yildirim’in bu oglu Timur tarafindan esir edilmis, bilâhare firar etmek yahut serbest birakilmak suretiyle esâretten kurtulup din ve devlet düsmanlariyla isbirligi yapip isyân etmis ve nice maceradan sonra ıkinci Murad devrinde Edirne civarinda yakalanip idâm.edilmek şekli ile cezasini bulmustur (1422)…

***

* mt.�sa ve Mehmed çelebiler: Yildirim Bâyezid’in ogullarindan Kasim çelebi, çelebiler Kavgasi disinda kalmis, Mustafa çelebi sonralari ortaya çikip devlete isyân etmis, diger ogullarindan Süleyman çelebi Edirne’de, Mehmed çelebi Amasya’da, ısâ çelebi bursa ve Balikesir havalisinde, mt.�sâ çelebi ise Trakya’da hüküm sürmüslerdir. Bu devirde evvelâ Mehmed çelebi, ısâ çelebi’yi, sonra mt.�sâ çelebi, Süleyman çelebi’yi tasfiye etmis ve böylece devlet 1411 yili baslarinda m.�sâ ve Mehmed çelebiler elinde kalmistir.

***

* çamurlu-ova Zaferi: metre�sâ ve Mehmed çelebiler arasindaki mücadele 5 Temmuz 1413 çarsamba günkü ”çamurlu-ova” Savasi’na kadar devam etmis ve bu savasi ele geçiren çelebi Sultan Mehmed Besinci Osmanli pâdisahi olmustur. çamurlu-yazı, Bulgaristan’da Samakov sehri civarindadir. Burada kardesine yenilen m.�sâ çelebi Eflâk taraflarina kaçarken yakalanmis ve idâmt.edilip cenazesi Bursa’ya götürülmüstür. metre�sâ çelebi’nin Trakya’daki saltanati iki buçuk yil kadar devam etmis ve onun tasfiyesiyle on sene, on bir ay, sekiz gün süren ”Fetret Devri” sona ermistir.

***

* Yanlis bir tesbit: Batili bazi tarihçiler Osmanli pâdisahlarini sayarken Edirne ve havalisine hâkim olan Süleyman çelebi ile onu tasfiye edip yerine geçen metre�sâ çelebi’yi ”Sultan Birinci Süleyman” ve ”Sultan m.�sâ” ünvanlariyla zikretmekte iseler de, bu tesbit dogru degildir. sebebiyse Fetret Devri’nde birbirleriyle mücadele eden bu çelebilerden hiçbiri, çelebi Sultan Mehmed’in çamurlu-ova zaferine kadar Anadolu ve Rumeli topraklarinin tamamina sahip olamamislardir. lakin, çelebi Sultan Mehmed’dir ki, kazandigi çamurlu-yazı zaferiyle mt.�sâ çelebi’yi tasfiye edip Anadolu’dan sonra Rumeli’ye de hâkim olmus ve Osmanli tahtinin tek vârisi olarak tahta oturmus, böylece Osmanogullari çelebi Sultan Mehmed neslinden yürümüstür.

***

* Gayretli bir pâdisah: çelebi Sultan Mehmed yirmi dört yaslarinda devlete hâkim olmus ve kisa saltanatinda fevkalâde bir gayretle ”Fetret Devri” anarsisine son verip birligi temin ederek devleti yeniden kurmayi basarmistir. Ankara Savasi ile kaybettigimiz topraklarin önemli bir kismini geri almis, genis fütûhatinda yirmi dört savasta bulunup kirka yakin yara almistir. Böyle savaslar yanisira yurt dahilindeki olaylarla da ugrasan çelebi Sultan Mehmed, yukarida kaydettigimiz ”düzmece Mustafa” olayini bastirmis, günümüzde hâlâ bazi çevrelerce sik sik öne sürülüp münakasa mevzuu olan ”Seyh Bedreddin isyani” Seyhin 1420’de idâmiyla sona erdirilmis, bu arada önemli i’mar hareketlerinde de pâdisahin gayreti görülmüstür.

***

* ı’mar etkinlik: Bursa’da bir semte adini verici ”Yesil Cami” çelebi Sultan Mehmed tarafindan 1415–1419 yillari arasinda yaptirilmistir. Mimari Vezir Haci ıvaz Pasa’dir. Cami kesme tastan insa olunmustur. üstü, dünya mimarisinde görülmemis bir sekilde islemeli bir mermerle birbirine tutturulan iki kubbe ile kaplidir!.. Yesil Cami bu sekildeki kubbelerinden baska, çinileriyle de meshurdur. Mihrabi tamamen çini oldugu benzeri, duvarlari da iki mt. yükseklige kadar yesil içini ile kaplanmistir. Bursa’nin pek çok fazla camiinde oldugu benzeri Yesil Cami’de de mermer havuzlu bir sadirvan vardir. Tek serefeli iki minaresi tugladan yapilmistir. çelebi Sultan Mehmed, caminin karsisindaki ”Yesil Türbe”de medfundur. ıçi ve disi yesil çini ile kapli bu türbe, oymaciligin saheseri sayilan kapisiyla da meshurdur!..

Edirne’deki ”Eski Cami” yapimina Süleyman çelebi baslamis, daha sonra metre�sâ çelebi insaata devam etmis, camiin tamamlanmasi ise 1414 yilinda çelebi Sultan Mehmed’e nasip olmustur.

***

* Uzunçarsili diyor ki: ısmail Hakki Uzunçarsili ”Osmanli Tarihi”nde çelebi Sultan Mehmed’in sahsiyyetinden bahisle: ”Osmanli pâdisahlarinin büyüklerinden olan çelebi Mehmed, azim ve metaneti, yüksek ahlâkî faziletleri, sözüne, ahdine riayet etmesi, tab’lahza nezaketi, itidali ve siyasî görüsleri, devlet siyasetine aid islerde ifrata gitmeyerek durumu takdir etmesi ve programli hareketi yardımı ile Osmanli Devleti’ni bir yönetim altinda toplamaya muvaffak olmustur” diyor.

***

* Bir sahadet daha: ”Basardigi en önemli sorun, dagilan devleti bir idare altinda toplamaktir. Bu, basarilmasi cidden kuvvet isdi ve fakat onun azmi, cesareti ve dirayeti sayesinde elde edilebilecek bir zaferdi. En büyük meziyetlerinden bir tanesi de, cidden kadirsinas ve vefali olmasi, zamaninda affetmesini ve yürek kazanmasini bilmesiydi. önem ve vakari ile sehzâdeliginden beri herkezin hürmetini kazanmasini bilmisti.”

***

* Vasiyyeti: 4 Mayis 1421 Pazar günü otuz iki yasinda vefa eden çelebi Sultan Mehmed’in ölüm dösegindeki vasiyyeti onun sahsiyetini tesbit bakimindan ciddi bir şeydir!.. Okuyalim bu vasiyyeti: ”Tiz oglum Murad’i (ıkinci Murad) getirin. Ben hod bu dösekten kurtulmazim. Murad gelmeden ben ölürüm, yurt birbirine tokusur. Tedarük edin, benim vefatim duyulmaya.”

O yillarda Amasya Valisi olan ıkinci Murad Edirne’ye gelinceye kadar, pâdisahin vasiyyetine uyularak büyük bir maharetle çelebi Sultan Mehmed’in ölümü kirk bir gün gizlenmis, herhangi bir karisikliga meydan verilmemistir!..

Www.Muhabbett.Org


Bir önceki yazımda « makalem var.

Benzer Yazılar

ıV. MURÂD HAN ve Dönemi Osmanlı pâdişâhlarının on ...

DURAKLAMA DöNEMı VE SON BASARıLAR ııı. Mehmet zamaninda Avusturya`ya ...

Osmanlilarda Atesli Silahlar Sanayii Osmanlilar XıV. asirda Avrupa`da ...

Yorumlar



Bir Yorum Yazmak İstermisiniz ?

Bedava Sohbet - Yetişkin Sohbet