SEHZADELERIN HAKIMIYET MÜCADELESI

yorum yok
435 okuma
14 Aralık, 2017

SEHZADELERıN HAKıMıYET MüCADELESı

Ankara bozgunu, yüz sene zarfinda Anadolu`nun neredeyse tamamina yakin bir kismi ile Rumeli`nin Tuna boylarina kadar en mühim yerlerini zapt eden Osmanli Devleti için büyük bir felaket olmustu. Ankara hezimeti ile bassiz bir duruma düsen Osmanli Devleti`nin Rumeli`deki topraklari Hiristiyan devletlerle çevrili olmasina ragmen bu devletin yikilip ortadan kalkmayisi, onun ne kadar saglam temeller ve müesseseler üzerine kuruldugunu göstermektedir. Böyle tehlikeli bir devirde Balkanlar`da, Osmanli Devleti`ne karsi ayrilma ya da başkaldırı etme seklinde bir hareketin görülmemesi, Osmanlilarin, buralarda yasayan Hiristiyan halka gösterdikleri âdilâne muameleden kaynaklanmaktadir. Müslüman Türkler, Balkanlar`daki Ortodoks halki, Katoliklerin baskisindan kurtarmak, onlarin dinî inançlarina kimseyi karistirmamakla din ve vicdan hürriyetine sayginin en güzel örneklerini vermislerdi. Gerçekten de hiçbir devletin idare tarzi, Osmanlilarin idaresi kadar iyi olamazdi. Balkan halklari bu gerçegi çok aşırı aci tecrübeler sonunda anlamislardi.

öyle anlasiliyor ki, Osmanli sehzadeleri arasindaki çekisme, Timur henüz sahnede iken ortaya çikmisti. Bu da Bursa`yi elde etme yüzünden olmustu. Nitekim Mehmet çelebi, ailesinin Bursa`daki topraklarini istemeye kalkismis, fakat Timur`un Musa çelebi`yi tutmasi yüzünden bundan vaz geçmisti. Babasi Yildirim Bâyezid ile beraber Timur`a tutsak düsen ve onun yaninda bulunan Musa çelebi, Timur`un destek ve yakinligini kazanarak, Bursa ve Karesi bölgesine hâkim olan kardesi ısa çelebi ile çatismaya girer. Bu mücadeleden basarili çikan Musa çelebi, Bursa`ya hâkim olur. fakat, Timur`un Anadolu`yu terk etmesinden sonra kuvvetlenen ısa çelebi, eski payitaht olan Bursa`yi yine ele geçirir. Maglup olan Musa çelebi ise Kütahya`daki dayisi Germiyanoglu`nun yaninda kalmaya zorunlu olur. Muhtemelen oradan da Karamanoglu`nun yanina gitmisti.

Amasya`da bulunan sehzade Mehmed, Amasya, Canik, Tokat, Niksar ve Sivas taraflarinda bulunan yerli beylerden Kara Devletsah Kubadoglu, Gözleroglu, Köpekoglu, Kadi Burhaneddin Ahmed`in damadi Mezid Bey`le miicadele edip o havaliyi % kendi nüfuz ve hükmü altina almisti. Subasi Eyne Bey`in tavsiyesi ile Bursa taraflarinda bulunan biraderi ısa çelebi`ye müracaatla Anadolu`yu aralarinda taksim etme teklifinde bulundu ise de ısa çelebi`nin kendisinin büyük kardes oldugunu söyleyip teklifi red etmesi üzerine Ulubat`ta baslayan muharebede (1404) ısa çelebi, maglub olarak evvela Yalova`ya, oradan da ıstanbul`a gitti. Edirne`de bulunan emir Süleyman`in, ımparator`dan ısa`yi istemesi üzerine, antlasma geregi şekilde ısa Edirne`ye gönderildi.

Ulubat savasinda, Yildirim Bâyezid`in meshur komutanlarindan olup Mehmed çelebi`nin maiyetine giren Subasi Eyne Bey ile ısa çelebi`nin yaninda yer saha Sari Timurtas Pasa maktul düsmüslerdi. Savasi müteakip Bursa`ya giren Mehmed çelebi, hükümdarligim ilân etmesine ragmen, bir ihtiyat tedbiri şekilde Timur`un adinin da bulundugu nakit bastirarak zekice bir siyaset takip etmistir. “Sikke-i müstereke” adi ile anilan bu paranin Bursa`da hicrî 806 tarihinde basildigi anlasilmaktadir. Mehmet çelebi, daha sonra Germiyanoglu Yakub Bey`in yaninda bulunan babasinin cesedini getirterek camiinin yanina gömdürmüstür.

Anadolu`daki bu mücadeleler devam ederken, en büyük sehzade olan Süleyman çelebi (buyruk Süleyman), Edirne`de Hiristiyan unsurlarin destegiyle güvenlik içindeydi. Bu esnada Sirbistan`da Lazar`in yerine geçen oglu Stefan (ıstefan) hüküm sürüyordu. Georg Brankoviç de cenup Sirbistan`da gücünü yaymaya çalisiyordu. buyruk Süleyman, bu iki Sirp prensin çatismalarindan istifade etmeyi basardi. O, babasinin Anadolu topraklarini ele geçirmek ve kardeslerini ortadan kaldirarak Osmanli Devleti`ni tekrardan eski niteliğine getirmek istiyordu. Bu gayesini gerçeklestirebilmek için Selanik, Makedonya`nin bir kısmı, Mora, Trakya kiyilari, Marmara ve Karadeniz`de ıstanbul`a en yakin kiyi kasabalari verilmek şekli ile Bizans`şafak nakit ve askerî yardim saglandi. Bizans`in daha öncelikle Osmanlilara ödemek zorunda oldugu vergi de kaldirildi. Böylece komut Süleyman, kendi kardeslerine karsi yardim saglamak için agir bir bedel ödemis oluyordu. Kendisine en büyük rakip şekilde Mehmed çelebi`yi gören emir Süleyman, güçlü bir ordunun basinda ısa çelebi`yi Bursa üzerine yollar. Mehmed çelebi`ye bagli kalan Bursa`lilarin mukavemeti üzerine muvaffak olamayan ısa çelebi, Bursa`yi atese verip yaktiktan sonra, Kastamonu`da bulunan ısfendiyar Bey`in yanina çekilir. Onunla ittifak halinde bulunan Aydinoglu Cüneyd, Saruhanoglu Hizirsah Bey ve Menteseoglu ılyas Beylerle Mehmed çelebi üzerine varip onunla savasmak istemisti. ama bu son tesebbüsünde de muvaffak olamayinca Karaman iline siginmak ister. ama bu arzusunu gerçeklestiremeden Eskisehir yakinlarinda yakalanarak öldürülür. Cesedi, Bursa`da Murad Hüdavendigâr türbesi yanina gömülür. ısa çelebi`nin öldürülmesi üzerine onunla ittifak halinde bulunan ve yukarida adi geçen Ege beylikleri, Mehmed çelebi`nin hükümdarligini tanimak durumunda kalirlar. Böylece Mehmed ve Süleyman çelebiler, devletin Anadolu ve Avrupa bölümlerinin hükümdarlari oldular.

bununla birlikte emir Süleyman, devletin tamamini istiyordu. Bu yüzden ordusu ile kardesinin üzerine varip evvela Bursa, sonra da Ankara`yi zapt etmisti. Bu kayiplardan sonra Amasya`ya çekilmek durumunda kalan Mehmed çelebi, mücadeleden vaz geçme niyetinde degildi. Nitekim 1406 yilinda Yenisehir ovasinda kardesi emir Süleyman ile savasmis, lakin maglub olarak yine Amasya`ya çekilmis ise de onu Rumeli`ye dönmek zorunda birakmak için çareler aramaya baslamisti. Anadolu`da dört yil kadar kalan komut Süleyman`in, Sivrihisar yüzünden Karamanlilar`la arasinin açilmasini firsat bilen Mehmed çelebi, yeni bir taktik deneyerek Karaman`da bulunan kardesi Musa çelebi`yi kendisine bagli kalmak sartiyla Rumeli`ne göndermeye karar verir. Bu maksatla Karamanlilar`la Kirsehir`in Malya ovasinda bulunan Cemale kalesinde bulusan Mehmed çelebi, Candaroglu ısfendiyar Bey ve Eflak voyvodasi Mirçe ile de müzakerelerde bulunmustu. Onlarin da muvafakati üzerine Candar iline gelen Musa çelebi, Temmuz 1409`da Sinop`şafak gemilerle Eflâk`a geçer. Gerçi buyruk Süleyman`in giiçlenip kendi bagimsizligini tehdid etmesinden korkan Eflâk`in ve Sirp krali Stefan`in da destekleri saglanmisti. Musa çelebi, Eflâk`ta prensin kizi ile evlendi. Böylece Türkler, Ulahlar, Sirplar ve Bulgarlar`dan olusan bir ordu toplamayi basaran Musa çelebi, Edirne üzerine yürür.

Musa çelebi, ıstanbul`a kaçmak üzere yola çikan buyruk Süleyman`in yakalanip öldürülmesi ve bütün timarli sipahiler bu gibi sancak beylerinin de kendisine bagliliklarini bildirmeleri üzerine Rumeli`deki Osmanli eyaletlerinin yegane hâkimi olarak Edirne`de tahta geçer. Böylece emir Süleyman`in devleti, daha yetenekli ve enerjik Musa çelebi`ye kalmisti. Gerçekten, gözüpek, gözüpek, faal bir kimse olan Musa çelebi, çelebi Mehmed`e olan bagliligini red ve inkâr ederek hükümranligini ilân eder. Subat 1411 yilinda gerçeklesen hükümdarlik ilânindan sonra adina nakit bastiran Musa çelebi, gerçek bir hükümdar gibi davranmaya baslar. Saray protokol ve merasimlerinde eski Osmanli saray geleneklerini kurmaya tekrar tesis etmeye çalisir.

Musa çelebi, buyruk Süleyman`a yardim eden Sirp despotu Stephan Lazaroviç üzerine yürüyerek önemli bir maden sehri olan Novo Brodo`yu zapt eder. Pravati ve köprü kalelerini de ele geçirmek suretiyle, karisiklik döneminde Osmanlilar`in Balkanlar`da kayb ettikleri topraklan arka alir. Bu esnada emir Süleyman`in Rumeli`ye geçisi esnasinda Bizans`a biraktigi alanın çogunu geri saha Musa çelebi, böylece Bizans`i da cezalandirmaya çalisiyordu. ıstanbul`u karadan ve denizden kusatma altina saha Musa çelebi, 1411 yilinda Silivri`ye gelmis ve ıstanbul`u açlikla teslime zorlamak istemisti. çagdas kaynaklarin ifadesine göre Musa çelebi`nin tutumundan rahatsız olan Manuel, Venedikliler`in de yardim etmemeleri üzerine sehri teslim etmeye karar verir. lakin daha önce Musa çelebi tarafindan Bizans`a gönderilen ve bilahare Manuel ile is birligi yapan Candaroglu ıbrahim Pasa`nin tavsiyesi ile devinim eden Manuel, çelebi Mehmed`i Rumeli`ye geçirmek suretiyle ıstanbul kusatmasini kaldirmak tesebbüsünde bulunmakta. Nitekim, Gebze kadisi Fazlullah`i Manuel`e göndererek onunla anlasan çelebi Mehmed, önce ıstanbul`a gelmis, 1412 senesinin Ekim ayinda da çatalca yakininda bulunan ıncegiz`de Musa çelebi ile savasa girmistir.

Kardesler arasindaki mücadele esnasinda sik sik taraf degistirmekle dikkat çeken bir sahsiyet vardir. Aydinoglu Cüneyd Bey adini tasiyan bu zat, Aydin ilindeki mevkiini saglamlastirmak için bir dizi faaliyetlerde bulunmustu. lakin sonunda çelebi Mehmet bir hale hâkim olup eski birligi saglayinca onu Nigbolu muhafizligina getirmek mecburiyetinde kalmistir. bununla birlikte ona güvenemeyen çeîebi Mehmet, onu bölgesinden alip uzaklastirmak ihtiyacini duymustu.

Baslangiçta gayet halim selim görünen Musa çelebi`nin, sonralari katı bir tavir takinarak gerek beylerinin gerekse askerlerinin kendisine olan bagliligini kayb etmesi, yenilmesinde büyük bir rol oynamistir. O, Sofya`nin güneyinde bulunan Samakov kasabasi civarindaki çamurlu sahrasindaki savasta ordusunun maglub olmasi üzerine yarali olarak Eflâk`a dogru kaçmak isterken yakalanip 10 Temmuz 1413`te öldürülür. Musa çelebi`nin ölüm haberi, büyük bir üzüntüye sebep olmustu. Nasinin Bursa`ya gelmesi üzerine sehri muhasara eden Karamanoglu Mehmed Bey, sür`atle geri çekilmek durumunda kaldi.

Musa çelebi`nin vefati üzerine Osmanli hanedaninin bölünmesi sona ermis oluyordu. çelebi Sultan Mehmed, babasinin topraklarini tekrar toparlamaya çaba ediyordu. Onbir yil süren bu karisiklik döneminden sonra Osmanli Devleti, Güneydogu Avrupa`daki tüm stratejik noktalari, Edirne, Sofya ve üsküp`ü; Dogu Balkanlar`da da eski sehir ve yerlesim bölgelerini tekrar elde etmis oldu. Bunun sadece bir istisnasi vardi o da çelebi Sultan Mehmed`e yardim karsiliginda Sirbistan`a birakilmis olan Nis`ti.

Www.Muhabbett.Org


Bir önceki yazımda « makalem var.

Benzer Yazılar

ıV. MURÂD HAN ve Dönemi Osmanlı pâdişâhlarının on ...

DURAKLAMA DöNEMı VE SON BASARıLAR ııı. Mehmet zamaninda Avusturya`ya ...

Osmanlilarda Atesli Silahlar Sanayii Osmanlilar XıV. asirda Avrupa`da ...

Yorumlar



Bir Yorum Yazmak İstermisiniz ?

Bedava Sohbet - Yetişkin Sohbet